COSMIC LIGHTMột hành trình khám phá vũ trụ.

Từ nơi
chúng ta đứng.

VƯỢT QUA NHỮNG ĐÁM MÂY

Có cả một vũ trụ
phía trên.

MỘT NGÔI SAO · TÁM HÀNH TINH

Bắt đầu từ những
thế giới gần chúng ta.

Mặt TrờiSao ThủySao KimTrái ĐấtSao HỏaSao MộcSao ThổThiên VươngHải Vương

Sơ đồ minh họa · không theo tỷ lệ kích thước, khoảng cách hoặc vị trí hiện thời.

Cuộn để rời những đám mây Bỏ qua mở đầu

01 / NHỮNG THẾ GIỚI GẦN

Một ngôi sao.
Tám thế giới.

Từ những hành tinh đá đến các thế giới khí và băng, mỗi điểm đến mở ra một cách nhìn khác về nơi chúng ta đang sống.

Mặt Trời qua kênh cực tím AIA 171 Å của SDO
SDO / AIA 171 Å · cực tím, màu gán
NASA/GSFC/Solar Dynamics Observatory
Nguồn ↗

Cùng một ngôi sao.
Những thế giới rất khác.

Mặt Trời là ngôi sao ở trung tâm Hệ Mặt Trời. Tám hành tinh cùng chuyển động quanh nó, nhưng mỗi nơi có một diện mạo riêng: bề mặt đá, những tầng mây, vành đai hay khí quyển lạnh.

Bốn góc nhìn bên cạnh chỉ là những điểm bắt đầu. Trong tab Hệ Mặt Trời, bạn có thể chọn đủ chín điểm đến, xoay mô hình rồi đối chiếu với tư liệu quan sát.

Trái Đất — Mây và đại dương · EPIC / DSCOVR
Trái ĐấtMây và đại dương · EPIC / DSCOVRNASA / DSCOVR EPIC teamNguồn ↗
Sao Hỏa — Bề mặt và mây · Hubble, 2016
Sao HỏaBề mặt và mây · Hubble, 2016NASA, ESA, Hubble Heritage (STScI/AURA), J. Bell, M. WolffNguồn ↗
Sao Thổ — Vành đai · mosaic Cassini, 2017
Sao ThổVành đai · mosaic Cassini, 2017NASA/JPL-Caltech/Space Science InstituteNguồn ↗
Hải Vương — Vành và mây · Webb / NIRCam, hồng ngoại
Hải VươngVành và mây · Webb / NIRCam, hồng ngoạiNASA, ESA, CSA, STScINguồn ↗

Ảnh không cùng tỷ lệ. Màu và chi tiết phụ thuộc bước sóng, thiết bị và cách xử lý.

Từ một điểm sáng quen thuộc, bước tới một thế giới khác.

Khám phá Hệ Mặt Trời

Khám phá tiếp ở tab Hệ Mặt Trời.

02 / NHỮNG NƠI ÁNH SÁNG BẮT ĐẦU

Những ngôi sao bắt đầu
trong khí và bụi.

Cosmic Cliffs: khí và bụi tại NGC 3324 qua hồng ngoại gần của Webb
Cosmic Cliffs · Webb / NIRCam · hồng ngoại, màu gán
NASA, ESA, CSA, STScI
Nguồn ↗

Một đám mây có thể là
khởi đầu của một thế giới.

Những vùng khí và bụi chứa nơi sao đang hình thành. Qua các bước sóng khác nhau, kính thiên văn cho thấy những cấu trúc mà mắt thường không nhìn thấy.

Khối lượng cùng những điều kiện khác góp phần định hình hành trình của một ngôi sao — và những gì còn lại sau nó.

Tìm hiểu tiếp ở phần Sao & tinh vân.

Các Cột trụ Sáng tạo qua Webb NIRCam, hồng ngoại gán màu
Webb · Pillars of Creation
NASA, ESA, CSA, STScI; DePasquale, Koekemoer, Pagan (STScI)
Nguồn ↗
Tinh vân Con Cua qua Webb, dữ liệu hồng ngoại được gán màu
Tàn dư siêu tân tinh · Con Cua
NASA, ESA, CSA, STScI, T. Temim (Princeton University)
Nguồn ↗

03 / NHỮNG GIỚI HẠN CỦA CÁCH NHÌN

Có những vật thể
ta nhận ra qua
ánh sáng quanh chúng.

Ánh sáng từ vật chất nóng quanh hố đen để lại một cấu trúc sáng bao quanh vùng tối. Bằng cách kết hợp tín hiệu từ nhiều kính thiên văn vô tuyến, EHT tái tạo hình ảnh vùng quanh M87*.

Khám phá tiếp ở phần Hố đen.

Cấu trúc sáng và bóng tối quanh M87*, hình tái tạo từ dữ liệu EHT
M87* · dữ liệu vô tuyến tái tạo
EHT Collaboration
Nguồn ↗
Các ăng-ten ALMA dưới bầu trời đêm tại Chile
ALMA · Một nơi thật để thu nhận ánh sáng
ESO/B. Tafreshi (twanight.org)
Nguồn ↗

TRƯỚC KHI GỌI TÊN ĐIỀU TA THẤY

Một hình ảnh vũ trụ.
Nhiều cách nhìn.

01 / GHÉP TỪ DỮ LIỆU
Black Marble 2016: bản đồ ánh sáng ban đêm trên toàn Trái Đất, tổng hợp từ dữ liệu vệ tinh
Black Marble 2016 · ảnh ghép ban đêm
NASA's Earth Observatory
Nguồn ↗

Một ảnh có phải
một lần chụp?

Không phải lúc nào cũng vậy. Bản đồ Black Marble tổng hợp ánh sáng ban đêm trên Trái Đất từ dữ liệu quan sát năm 2016. Quá trình xử lý chọn những đêm ít mây nhất trong từng tháng trên mỗi vùng đất, rồi ghép thành bản đồ. Các thành phố cùng hiện sáng không có nghĩa chúng được ghi lại trong cùng một đêm.

Đọc chú thích: thiết bị nào, thời gian nào, có ghi “ảnh ghép” hay “composite” không?

02 / ĐỌC MÀU HIỂN THỊ
Pumpkin Sun, ngày 8 tháng 10 năm 2014: dữ liệu cực tím ở hai bước sóng được gán màu vàng và vàng kim
SDO · 08.10.2014 · 171 + 193 Å
NASA/GSFC/SDO
Nguồn ↗

Màu này có phải
mắt người thấy?

Trong “Pumpkin Sun”, những vùng hoạt động sáng trên Mặt Trời gợi hình một chiếc đèn bí ngô. Ảnh kết hợp dữ liệu ở hai bước sóng cực tím 171 và 193 Å, nằm ngoài vùng mắt người nhìn thấy. Màu vàng và vàng kim được dùng để hiển thị dữ liệu; đây không phải màu Mặt Trời ta sẽ thấy bằng mắt thường.

Đọc chú thích: bước sóng, tên bộ lọc và cách gán hoặc tăng cường màu.

03 / PHÂN BIỆT MINH HỌA
The Day the Earth Smiled: ảnh ghép Sao Thổ ngược sáng từ Cassini, năm 2013Ảnh quan sát · Cassini
Minh họa của họa sĩ: tàu Cassini ở cạnh Sao Thổ và vành đaiMinh họa của họa sĩ
Quan sát: NASA/JPL-Caltech/SSI
Minh họa: NASA/JPL-Caltech
Ảnh ↗ · Minh họa ↗

Đâu là hình
minh họa?

Cùng là Sao Thổ, nhưng hình bên trái được ghép từ ảnh Cassini chụp ngày 19.07.2013. Hình có con tàu bên phải là minh họa của họa sĩ, được NASA ghi rõ “artist’s concept”. Nó giúp hình dung tàu và hành tinh trong cùng một cảnh; không phải ảnh Cassini tự chụp chính mình hay một góc quan sát thực tế.

Đọc chú thích: “ảnh quan sát”, “minh họa”, “mô hình” hay “mô phỏng”; cùng một vật thể có thể được thể hiện theo nhiều cách.

Một ảnh có thể vừa là ảnh ghép vừa được gán màu. Ba câu hỏi trên giúp đọc tư liệu, không chia ảnh thành ba loại tách biệt.

Hành trình tiếp theo
bắt đầu từ một thế giới gần.

Nhìn lại Trái Đất

Tiếp tục ở tab Hệ Mặt Trời.