Từ những hành tinh đá đến các thế giới khí và băng, mỗi điểm đến mở ra một cách nhìn khác về nơi chúng ta đang sống.
SDO / AIA 171 Å · cực tím, màu gán NASA/GSFC/Solar Dynamics ObservatoryNguồn ↗
Cùng một ngôi sao. Những thế giới rất khác.
Mặt Trời là ngôi sao ở trung tâm Hệ Mặt Trời. Tám hành tinh cùng chuyển động quanh nó, nhưng mỗi nơi có một diện mạo riêng: bề mặt đá, những tầng mây, vành đai hay khí quyển lạnh.
Bốn góc nhìn bên cạnh chỉ là những điểm bắt đầu. Trong tab Hệ Mặt Trời, bạn có thể chọn đủ chín điểm đến, xoay mô hình rồi đối chiếu với tư liệu quan sát.
Trái ĐấtMây và đại dương · EPIC / DSCOVRNASA / DSCOVR EPIC teamNguồn ↗Sao HỏaBề mặt và mây · Hubble, 2016NASA, ESA, Hubble Heritage (STScI/AURA), J. Bell, M. WolffNguồn ↗Sao ThổVành đai · mosaic Cassini, 2017NASA/JPL-Caltech/Space Science InstituteNguồn ↗Hải VươngVành và mây · Webb / NIRCam, hồng ngoạiNASA, ESA, CSA, STScINguồn ↗
Ảnh không cùng tỷ lệ. Màu và chi tiết phụ thuộc bước sóng, thiết bị và cách xử lý.
Từ một điểm sáng quen thuộc, bước tới một thế giới khác.
Những vùng khí và bụi chứa nơi sao đang hình thành. Qua các bước sóng khác nhau, kính thiên văn cho thấy những cấu trúc mà mắt thường không nhìn thấy.
Khối lượng cùng những điều kiện khác góp phần định hình hành trình của một ngôi sao — và những gì còn lại sau nó.
Tìm hiểu tiếp ở phần Sao & tinh vân.
Webb · Pillars of Creation NASA, ESA, CSA, STScI; DePasquale, Koekemoer, Pagan (STScI)Nguồn ↗Tàn dư siêu tân tinh · Con Cua NASA, ESA, CSA, STScI, T. Temim (Princeton University)Nguồn ↗
03 / NHỮNG GIỚI HẠN CỦA CÁCH NHÌN
Có những vật thể ta nhận ra qua ánh sáng quanh chúng.
Ánh sáng từ vật chất nóng quanh hố đen để lại một cấu trúc sáng bao quanh vùng tối. Bằng cách kết hợp tín hiệu từ nhiều kính thiên văn vô tuyến, EHT tái tạo hình ảnh vùng quanh M87*.
Khám phá tiếp ở phần Hố đen.
M87* · dữ liệu vô tuyến tái tạo EHT CollaborationNguồn ↗ALMA · Một nơi thật để thu nhận ánh sáng ESO/B. Tafreshi (twanight.org)Nguồn ↗
TRƯỚC KHI GỌI TÊN ĐIỀU TA THẤY
Một hình ảnh vũ trụ. Nhiều cách nhìn.
01 / GHÉP TỪ DỮ LIỆUBlack Marble 2016 · ảnh ghép ban đêm NASA's Earth ObservatoryNguồn ↗
Một ảnh có phải một lần chụp?
Không phải lúc nào cũng vậy. Bản đồ Black Marble tổng hợp ánh sáng ban đêm trên Trái Đất từ dữ liệu quan sát năm 2016. Quá trình xử lý chọn những đêm ít mây nhất trong từng tháng trên mỗi vùng đất, rồi ghép thành bản đồ. Các thành phố cùng hiện sáng không có nghĩa chúng được ghi lại trong cùng một đêm.
Đọc chú thích: thiết bị nào, thời gian nào, có ghi “ảnh ghép” hay “composite” không?
Trong “Pumpkin Sun”, những vùng hoạt động sáng trên Mặt Trời gợi hình một chiếc đèn bí ngô. Ảnh kết hợp dữ liệu ở hai bước sóng cực tím 171 và 193 Å, nằm ngoài vùng mắt người nhìn thấy. Màu vàng và vàng kim được dùng để hiển thị dữ liệu; đây không phải màu Mặt Trời ta sẽ thấy bằng mắt thường.
Đọc chú thích: bước sóng, tên bộ lọc và cách gán hoặc tăng cường màu.
Cùng là Sao Thổ, nhưng hình bên trái được ghép từ ảnh Cassini chụp ngày 19.07.2013. Hình có con tàu bên phải là minh họa của họa sĩ, được NASA ghi rõ “artist’s concept”. Nó giúp hình dung tàu và hành tinh trong cùng một cảnh; không phải ảnh Cassini tự chụp chính mình hay một góc quan sát thực tế.
Đọc chú thích: “ảnh quan sát”, “minh họa”, “mô hình” hay “mô phỏng”; cùng một vật thể có thể được thể hiện theo nhiều cách.
Một ảnh có thể vừa là ảnh ghép vừa được gán màu. Ba câu hỏi trên giúp đọc tư liệu, không chia ảnh thành ba loại tách biệt.